Ranking najtrudniejszych języków świata – które naprawdę sprawiają trudność

Nauka języków obcych potrafi być prawdziwym wyzwaniem, ale niektóre z nich wymagają wielokrotnie więcej wysiłku niż inne. Na Ziemi używa się ponad 7 tysięcy języków, a różnice między nimi są tak ogromne, że czas potrzebny na opanowanie jednego może wynieść kilka miesięcy, podczas gdy inny wymaga nawet kilkunastu lat intensywnej nauki. Trudność zależy nie tylko od samego języka, ale też od tego, jakim językiem posługujemy się na co dzień. Dla Polaka inne języki będą łatwiejsze, a inne praktycznie niedostępne bez wieloletniego poświęcenia.

Co decyduje o tym, że język jest trudny

Najtrudniejsze języki świata cechuje zawiła gramatyka, rozbudowane, specyficzne słownictwo, trudna wymowa, a niekiedy także niecodziennie spotykany system znaków i pismo. Nie ma jednego uniwersalnego kryterium – każdy z tych elementów może stanowić barierę nie do przeskoczenia.

Poziom trudności danego języka będzie całkiem inny dla różnych osób – wszystko zależy od stopnia łatwości w przyswajaniu nowych języków, ale także od wcześniejszych doświadczeń oraz podobieństwa docelowego języka do języka ojczystego osoby uczącej się. Polak znacznie łatwiej nauczy się czeskiego czy słowackiego niż mandaryńskiego czy arabskiego.

Kluczowe kryteria oceny trudności

Ocena trudności języka opiera się na kryteriach takich jak pismo, gramatyka oraz wymowa. System pisma stanowi pierwszy próg – języki o odmiennym piśmie wymagają opanowania sztuki pisania i czytania od nowa. Alfabet łaciński jest dla Polaków naturalny, ale cyrylica wymaga już nauki, a znaki chińskie czy arabskie to zupełnie inna liga.

Gramatyka to kolejny obszar problemów. Język polski bije angielski na głowę pod względem skomplikowania – nasza fleksja, składnia, trzy rodzaje rzeczowników, rozbudowana deklinacja, koniugacja, różne końcówki dla rzeczowników żywotnych i nieżywotnych to dla obcokrajowców koszmar. Niektóre języki idą jednak jeszcze dalej.

Wymowa może być równie wymagająca. Tonalność, czyli zmiana znaczenia słowa w zależności od intonacji, to coś zupełnie obcego dla użytkowników języków europejskich. Ta sama sylaba może mieć inne znaczenie w zależności od sposobu jej wymówienia – taka zasada obowiązuje w większości języków azjatyckich.

Na całym świecie można się doliczyć aż siedmiu tysięcy języków (i to nie licząc dialektów, gwar i języków martwych)

Chiński – bezkonkurencyjny lider trudności

Język chiński przez wielu zgodnie uważany jest za absolutnie najtrudniejszy język świata – osoba, która chciałaby dobrze się nim posługiwać, musi na początek opanować kilkadziesiąt tysięcy znaków. To nie przesada – pełna biegłość wymaga znajomości około 50-60 tysięcy znaków, choć do codziennego funkcjonowania wystarcza kilka tysięcy.

Niektóre znaki mają kilka znaczeń, w tym znaczenia wykluczające się wzajemnie. Nie brakuje też znaków, które wyglądają niemal tak samo, a różnią się tylko wymową (a i to w nieznacznym stopniu). Problem pogłębia tonalność – znaczenie pojedynczego słowa zmienia się w zależności od intonacji, z jaką jest wypowiadane, a język ma tysiące znaków i złożony system pisma.

Chińskie słowa są abstrakcyjne, nie kojarzą nam się z niczym znanym z innych języków i potrzebna jest nauka pamięciowa. Brak jakichkolwiek punktów odniesienia sprawia, że każdy znak trzeba wykuć osobno, bez możliwości skorzystania z logicznych powiązań.

Mandaryński, kantoński, szanghajski to jedynie trzy spośród wielu odmian języka chińskiego. Każda z nich ma swoje specyficzne cechy, co dodatkowo komplikuje naukę.

Japoński i jego trzy alfabety

Występowanie trzech różnych alfabetów (dwa z nich mają po 46 znaków) oraz fakt, że to język izolowany (niepodobny do żadnego innego na świecie) plasuje język japoński na drugim miejscu w rankingu najtrudniejszych języków świata. Te trzy systemy pisma to kanji, hiragana i katakana.

Kanji to chińskie ideogramy, czyli znaki graficzne, które przedstawiają całe słowa lub pojęcia. Hiragana to sylabariusz do rodzimych wyrazów i gramatyki. Natomiast katakana to sylabariusz do wyrazów obcych, wyrazów dźwiękonaśladowczych i do podkreślania wyrazów. Uczący się musi nie tylko opanować wszystkie trzy systemy, ale też wiedzieć, kiedy którego użyć.

Naukę języka japońskiego utrudniają także specjalne systemy grzecznościowe (honoryfikaty) – gdy rozmawia się z kimś, kto ma wyższy status społeczny, konieczne jest stosowanie odpowiedniego słownictwa i form gramatycznych. To nie są proste zwroty grzecznościowe – rozbudowany system formuł grzecznościowych obejmuje nie tylko stosowanie specjalnych zwrotów, ale nawet uprzejmych form czasowników i rzeczowników (np. stosowanie formy zakończonej na -reru/-rareru czy dodawanie do czasowników przedrostka o lub go).

System pisma	Liczba znaków	Zastosowanie
Kanji	Tysiące znaków	Słowa i pojęcia
Hiragana	46 znaków	Rodzime wyrazy i gramatyka
Katakana	46 znaków	Wyrazy obce i onomatopeje

Koreański – pozornie prostszy alfabet, brutalna gramatyka

Język koreański to kolejny język izolowany, w którym na próżno szukać pokrewieństw z jakimkolwiek istniejącym językiem (to kolejny język izolowany na naszej liście) tak pod kątem gramatyki, jak i leksyki. Alfabet Hangul może wydawać się ułatwieniem.

Początkowo ciężko jest zrozumieć zupełnie obcy i – co ciekawe – sztucznie stworzony w XV wieku system. Jednak składa się on tylko z 24 znaków, a słowa tworzy się w logiczny sposób z sylab zapisywanych na kwadracie. Nie jest to szczególnie trudny system w porównaniu do pisma chińskiego, oraz aż trzech obowiązujących w Japonii.

Koreański alfabet Hangul jest dość prosty do opanowania, ale wyzwanie stanowi gramatyka. Zawiłe formy grzecznościowe oraz szyk zdania SOV (w języku polskim funkcjonuje SVO) sprawiają obcokrajowcom mnóstwo trudności. Odwrócona kolejność słów wymaga całkowitego przeorganizowania sposobu myślenia o konstrukcji zdań.

Arabski – dialekty, które się nie rozumieją

W wielu zestawieniach najtrudniejszych języków świata arabski znajduje się na podium. Język arabski jest językiem urzędowym w aż 26 krajach i posługuje się nim ponad 290 milionów ludzi na całym świecie, co czyni go czwartym najczęściej używanym językiem świata.

Pisanie od prawej do lewej strony to jedna z najłatwiejszych do opanowania różnic pomiędzy językiem arabskim a np. polskim. Prawdziwe problemy zaczynają się gdzie indziej. Ogrom dialektów czy brak zapisu samogłosek (sensu słowa zapisanego samymi spółgłoskami należy domyślić się z kontekstu) spędza uczniom arabskiego sen z powiek.

Na terenie tak zwanych arabskich wysp językowych występuje ponad dwadzieścia dialektów, które różnią się od standardowego języka arabskiego (MSA – Modern Standard Arabic). To, że będziesz w stanie porozumiewać się w Kuwejcie, nie oznacza, że choćby w minimalnym stopniu zrozumiesz mieszkańców innych części świata arabskiego.

Alfabet liczy tylko 28 liter (w tym znikoma ilość samogłosek), lecz wiele ze znaków może być zapisywanych na kilka sposobów. Mnogość różnych zasad sprawia, że bardzo trudno jest opanować język arabski. Rzeczowniki odmienia się przez trzy przypadki, trzy liczby, dwie płcie i trzy stany.

Polski – najtrudniejszy język Europy

Bardzo często lista najtrudniejszych języków świata zawiera język polski – to dla nas doskonała wiadomość, już go opanowaliśmy! Gdyby tekst o najtrudniejszych językach świata pisał Anglik, język polski z całą pewnością byłby na podium. W wielu zestawieniach nasz język ojczysty wyprzedza nawet chiński.

Język polski posiada skomplikowaną deklinację (7 przypadków: mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz) oraz 5 rodzajów (rodzaj męski, żeński i nijaki oraz męskoosobowy i niemęskoosobowy, które występują w liczbie mnogiej). To dopiero początek problemów.

Na polską gramatykę składa się aż siedem przypadków, pięć rodzajów, fleksja i koniugacja. Odmiana przypadków przez osoby, liczby, tryby, strony i aspekty to wyższa szkoła jazdy (ja mówię, on mówi, ty mówisz, mówiłbym itd.). Każdy czasownik odmienia się przez wszystkie te kategorie, tworząc dziesiątki różnych form.

Takie słowa jak bezwzględny czy zmartwychwstanie na pierwszy rzut oka wyglądają na nie do wymówienia dla kogoś, kto uczy się języka. Dużą trudność sprawiają także litery ą, ę, ć, ś, ń, sz, rz (ż), które są problematyczne w użyciu ze względu na szeleszczącą wymowę.

UNESCO szacuje, że nawet 77 proc. Polaków ma problem ze zrozumieniem czytanego po polsku tekstu, a jedynie 2 proc. Polaków jest sprawnych językowo

Węgierski i fiński – ugrofińskie pottwory gramatyczne

Język węgierski należy do grupy języków ugrofińskich (a nie indoeuropejskich jak polski). Języki te rozwijały się w izolacji, a więc podobieństwo między nimi jest niewielkie. To wyjaśnia, dlaczego są tak trudne dla użytkowników języków europejskich.

Węgierski jest językiem aglutynacyjnym, co oznacza, że do końcówek rzeczowników przyłącza się przyimki, a samogłoska przyimka jest uzależniona od samogłoski w rzeczowniku. Język węgierski ma 35 przypadków, choć w niektórych źródłach podaje się 18 przypadków gramatycznych i 14 samogłosek.

Wyzwania związane z nauką węgierskiego można wyliczać – od podwójnej koniugacji, przez długości samogłosek różnicujące znaczenie wyrazu, po harmonię wokaliczną. Język mocno skupia się na idiomach, dlatego czasami może się wydawać, że Węgrzy posługują się tajnym kodem, który jest trudny do zrozumienia.

Fiński to kolejny język aglutynacyjny, podobny do węgierskiego. W języku fińskim istnieje ponad 15 przypadków. Przeróżne zasady gramatyki, zależności, 17 przypadków, brak rodzajów i czasu przyszłego sprawiają, że nauka węgierskiego należy do specyficznych. Niełatwe do wymówienia, złożone wyrazy to dodatkowe utrudnienie dla osób, które chciałyby posługiwać się językiem fińskim.

Język	Grupa językowa	Liczba przypadków	Główna trudność
Polski	Słowiański	7	Fleksja i wymowa
Węgierski	Ugrofijski	18-35	Aglutynacja i harmonia wokaliczna
Fiński	Ugrofijski	15-17	Brak czasu przyszłego, złożone wyrazy
Arabski	Semicki	3	Dialekty i brak zapisu samogłosek

Islandzki – archaiczny i izolowany

Język islandzki brzmi skomplikowanie i „dziwnie”. Zawiła jest jego gramatyka, a słownictwo ze względu na izolację wyspy wydaje się dziś dość archaiczne. Ten język wyróżnia się przestarzałą gramatyką i deklinacją. Wiele wyrazów to prawdziwe łamańce językowe. Wyrażenia są długie i zawiłe, często zupełnie niezrozumiałe dla obcokrajowców.

W nauce języka islandzkiego bardzo pomaga kontakt z żywym językiem, czyli osłuchanie się z nim. Bez tego przyswojenie islandzkiego jest wyjątkowo trudne. Problem w tym, że Islandią posługuje się zaledwie kilkaset tysięcy osób, co ogranicza możliwości praktyki.

Grecki i hebrajski – najstarsze języki żywe

Język grecki należy do najstarszych języków świata. Co więcej, grecki nie zmienił się znacznie od tysięcy lat, przez co może stanowić nie lada wyzwanie dla obcokrajowca. Szczególnie skomplikowany jest tutaj system wymowy.

Pierwszą zauważalną trudnością jest alfabet grecki, który charakteryzuje się znakami o nietypowych kształtach. Kłopot stanowi także nauka prawidłowej wymowy oraz ortografia. Jedną literę można zapisać na kilka sposobów, a każda forma ma inne znaczenie.

Za bardzo trudny i archaiczny uznaje się także język hebrajski, przez wiele lat używany jedynie przez Żydów w kontekście liturgicznym. Język hebrajski obecnie żywo się zmienia, ponieważ około 5 milionów ludzi na świecie stosuje go na co dzień. Nie zmienia to faktu, że dla obcokrajowca przyswojenie tego języka nie jest łatwym i szybkim zadaniem.

Grecki i hebrajski należą do grupy języków semickich. Oznacza to, że jeśli opanujesz jeden z nich, z tym drugim będzie już łatwo. Ogromną przeszkodą w nauce języka greckiego i hebrajskiego jest alfabet.

Wietnamski – sześć tonów do opanowania

Choć język wietnamski ma wiele wspólnego z chińskim na poziomie zapożyczeń, to jest to język absolutnie wyjątkowy pod względem wymowy. Zaliczamy go do grupy izolujących – oznacza to, że znaczenie danego wyrazu zależy od jego pozycji w zdaniu. Wietnamski jest także językiem tonalnym, tak jak chiński, a więc znaczenie słów w dużej mierze zależy od intonacji.

Język wietnamski to niezwykła gramatyka, trudna wymowa i sześć różnych tonów. Każdy z tych tonów zmienia znaczenie słowa, co dla użytkownika języka nietonalnego stanowi ogromne wyzwanie. Zapis opiera się na języku łacińskim, ale z licznymi dwuznakami i znakami diakrytycznymi specyficznymi dla tego języka.

Ile czasu trzeba poświęcić na naukę

Najtrudniejsze języki świata wymagają od usiłujących je opanować osób kilkunastu lat regularnej, intensywnej nauki, a i tak później potrafią zaskakiwać choćby bogactwem słownictwa. To nie przesada – Foreign Service Institute szacuje, że opanowanie języków takich jak chiński, japoński czy arabski wymaga około 2200 godzin nauki dla native speakera angielskiego.

Dla Polaków te liczby mogą być nieco inne. Żeby opanować podstawy języka polskiego, należy poświęcić przynajmniej kilka miesięcy – i to dotyczy naszego rodzimego języka dla obcokrajowców. Języki azjatyckie wymagają wielokrotnie więcej czasu.

Nauka szwedzkiego i norweskiego zajmuje średnio 22-24 tygodnie dla anglojęzycznych uczniów. To pokazuje ogromną różnicę między językami blisko spokrewnionymi a tymi całkowicie odmiennymi.

Lingwiści często żartują, że najtrudniej nauczyć się pierwszych siedmiu języków, a później jest już z górki

Ranking najtrudniejszych języków – zestawienie

Najtrudniejsze języki świata to koreański, chiński, japoński, fiński, polski, baskijski, nawaho oraz islandzki. Za 3 najtrudniejsze języki świata uważa się najczęściej: mandaryński chiński, arabski i japoński.

Warto jednak pamiętać, że istnieje wiele subiektywnych list, które określają jaki język jest najtrudniejszy, biorąc pod uwagę rozmaite kategorie. Oczywiście poziom trudności danego języka będzie całkiem inny dla różnych osób. Nie da się więc jednoznacznie określić, który z przedstawionych języków można wyróżnić jako najtrudniejszy język na świecie. Należy tutaj jedynie zaznaczyć, że niektóre języki są powszechnie uznawane za skomplikowane i trudne w nauce, jednak jak będzie w Twoim przypadku – musisz ocenić sam, a żaden ranking najtrudniejszych języków świata nie będzie miał tutaj znaczenia.

Pozycja	Język	Główna trudność	Region
1	Mandaryński chiński	Kilkadziesiąt tysięcy znaków, tonalność	Azja
2	Japoński	Trzy systemy pisma, honoryfikaty	Azja
3	Arabski	Ponad 20 dialektów, brak samogłosek w piśmie	Bliski Wschód, Afryka Północna
4	Koreański	Język izolowany, odwrócony szyk zdania	Azja
5	Polski	7 przypadków, 5 rodzajów, trudna wymowa	Europa
6	Węgierski	18-35 przypadków, aglutynacja	Europa
7	Fiński	15-17 przypadków, złożone wyrazy	Europa
8	Wietnamski	6 tonów, język izolujący	Azja
9	Islandzki	Archaiczne słownictwo, izolacja	Europa
10	Grecki	Nietypowy alfabet, skomplikowana wymowa	Europa

Czy warto uczyć się trudnych języków

Najtrudniejsze języki świata to właśnie te, które są najbardziej odległe kulturowo od języka ojczystego adepta lingwistyki. Im większy dystans między językami, tym więcej wysiłku wymaga nauka. Ale to nie oznacza, że należy się zniechęcać.

Języka obcego zbliżonego do ojczystego jest łatwiej się nauczyć. Czechom, Rosjanom czy Ukraińcom mniej trudności sprawi opanowanie języka polskiego niż Japończykom, Francuzom czy Anglikom, którym nasz język będzie całkowicie obcy, zarówno w piśmie, wymowie, jak i gramatyce. Języki z tej samej rodziny zawsze są łatwiejsze do nauki, choćby z uwagi na podobne słownictwo.

Wśród języków, których nauka z łatwością przychodzi Polakom, są te, którymi posługują się mieszkańcy sąsiedzkich krajów. Głównie dlatego, że język polski w dużej mierze jest podobny do innych języków słowiańskich. Na pewno najłatwiej Polakowi będzie nauczyć się słowackiego i czeskiego ze względu na zbliżone słownictwo i zasady gramatyki.

Trudne języki otwierają dostęp do kultur, które inaczej pozostałyby niedostępne. Opanowanie chińskiego daje możliwość komunikacji z ponad miliardem ludzi, arabski otwiera drzwi do 26 krajów, a japoński pozwala zanurzyć się w jednej z najbardziej fascynujących kultur świata. Trudność nie powinna być barierą – raczej wyzwaniem wartym podjęcia dla tych, którzy są gotowi poświęcić czas i wysiłek.